UNIX Türevi İşletim Sistemleri

An article by seyhmus    No Comments

UNIX sistemlerinin en önemli çeşitlemelerinden biri Berkeley’deki Kaliforniya Üniversitesi’nde oluşturulan CSRG (Computer System Research Group) tarafından geliştirilmiş olan BSD (Berkeley Software Distribution) sistemidir. BSD’nin öyküsü AT&T UNIX’in 1974 yılında Kalifornia Üniversitesi’ndeki PDP 11 makinalarına yüklenmesiyle başladı. Böylece buradaki araştırmacılar UNIX’le tanışarak onu inceleme fırsatına buldular. BSD’nin ilk versiyonu AT&T UNIX’e bazı modüllerin monte edilmesiyle oluşturulmuştur. BSD ancak 1983’te bağımsız bir işletim sistemi niteliğine kavuşmuştur. BSD sistemleri daha sonra PDP makinalarından VAX makinalarına aktarıldı. 1980’de oluşturulan 4 numaralı versiyonda (4BSD) çeşitli yenilikler eklendi. 4 numaralı versiyonu 1981’de 4.1, 1983’te 4.2 ve 1986’da da 4.3 izledi. BSD sistemlerinin en gelişkin versiyonu 4.4’tür. 1994’te 4.4BSD iki farklı versiyonla çıktı. Bunlardan biri hiç AT&T kodu içermeyen ve özgürce dağıtılabilen 4.4BSD-Lite versiyonu, diğeri ise AT&T kodu içeren dolayısıyla özgür dağıtılamayan 4.4BSD-Encumered versiyonudur. 1995’te 4.4BSD-Lite Release 2’den sonra CSRG dağıldı ve böylece bu ilk kuşak BSD sistemleri de sonlanmış oldu. Bu tarihten sonra BSD sistemlerinin kaynak kodları kullanılarak açık kaynak kodlu olacak biçimde yeni BSD sistemlerinin geliştirilmesine hız verildi. FreeBSD, NetBSD ve OpenBSD farklı gruplar tarafından paralel bir biçimde geliştirilmeye devam ediliyor. Aynı kod temelini kullanan bu sistemler arasında amaç ve felsefe bakımından farklılıklar olsa da programlama bakımından önemli bir farklılık yoktur.

LINUX

Bugün Linux sistemleri en yaygın kullanılan UNIX türevi sistemleri oluşturmaktadır. Linux çekirdeğinin 0.11 olarak numaralandırılan ilk sürümü 1991 yılında hazırlandı. Çekirdeğin 1.0 sürümü 1994’te, 2.0 sürümü 1996’da, 2.2 sürümü 1999’da, 2.4 sürümü 2001’de ve 2.6 sürümü de 2008’de kullanıma geçmiştir. Kitabın yazıldığı sıralarda 2.6’lı çekirdek versiyonları kullanımdadır. Linux sistemleri POSIX ve SUS’da belirtilen özelliklere büyük ölçüde sahiptir.

MAC OS X

Günümüzde yaygın olarak kullanılan bir UNIX türevi de MAC OS X sistemleridir. Apple firması tarafından geliştirilmiş olan Macintosh bilgisayarlarının ve Mac OS işletim sistemlerinin öyküsü oldukça ayrıntılıdır. Biz burada yalnızca özet bir bilgi vereceğiz. MAC OS X sistemlerinin çekirdeğine Darwin denilmektedir. Darwin açık kaynak kodlu bir projedir. Darwin çekirdeği NeXTSTEP ve FreeBSD işletim sistemlerinin kodlarından faydalanılarak oluşturulmuştur. NeXTSTEP çok kişi tarafından bilinmese de yazılıma önemli katkılarda bulunmuş bir işletim sistemidir. İlk web tarayıcısının Tim Berners-Lee tarafından NeXT bilgisayarlarında NeXTSTEP işletim sistemi üzerinde yazıldığını belirtelim. NeXTSTEP, işletim sisteminin çekirdeğine XNU denilmektedir. XNU, Carnegie Mellon Üniversitesi’nde Mach çekirdeği ile 4.3BSD çekirdeğinin birleştirilmesiyle elde edilmiş hibrit bir çekirdektir. Mach çekirdeği de Carnegie Mellon Üniversitesi kökenli bir mikro çekirdektir. (**Apple şirketinin kurucularından biri olan Steve Jobs 1985 yılında Apple’dan ayrılarak NeXT şirketini kurdu. Şirketin geliştirdiği NeXT bilgisayarları ticari başarı sağlayamamış olsa da bu bilgisayarların işletim sistemi olan NeXTSTEP sistem yazılımlarına önemli katkılarda bulunmuştur. 1996’da Apple NeXT şirketini ve dolayısıyla da NeXTSTEP işletim sistemini satın aldı. Steve Jobs da Apple’a danışman olarak geri döndü. 1997’de Jobs yeniden Apple’a CEO oldu.)

SOLARIS

Sun firması 1983’te gerçekleştirdiği ilk UNIX türevi sistemine SunOS ismini vermişti. SunOS 1.0 versiyonundan 4.1.4 versiyonuna kadar BSD tabanlı bir sistemdi. Daha sonra Sun firması SunOS’u 5.0 versiyonuyla birlikte UNIX System V Release 4 kod tabanına geçirdi. Bu geçişle birlikte isim değişikliği de yapıldı, SunOS yerine Solaris ismi kullanılmaya başlandı. (Solaris’in ilk versiyonu 2.0’dır ve bu SunOS’un 5.0 versiyonuna karşılık gelmektedir. SunOS ismi de yine kullanılmaya devam ediyor) Solaris halen Sun firmasının SPARC ve Intel’in 32 bit ve 64 bit X86 işlemcilerinin bulundğu makinalarda çalışmaktadır. Solaris sistemleri Open Solaris ismiyle tamamıyla olmasa da büyük ölçüde açık kaynak kodlu bir proje haline getirilmiştir. Solaris yüksek oranda POSIX ve SUS uyumlu bir sistemdir.

AIX

AIX (Advanced Interactive Executive) IBM tarafından UNIX Syetem V kod temeline dayandırılarak geliştirilen bir UNIX türevidir. İlk versiyonu 1986’da yazılmıştır. AIX önceleri IBM’in RS/6000 serisi bilgisayarlarında çalışıyordu. Daha sonra PowerPC mimarisine de aktarıldı. 90’lı yılların sonlarına doğru IBM ile SCO firmaları güçlerini birleştirerek ortak bir UNIX sistemi çıkartmak için işbirliği yaptılar. Fakat bu işbirliği anlaşmazlıklar yüzünden mahkemede sonlanmıştır.

HP-UX

HP-UX Hewlett Packard firması tarafından geliştirimiş olan bir UNIX türevidir. Bu sistem de UNIX System V kod temeline dayandırılmıştır. HP-UX HP-9000 PA-RISC ve Itanium işlemcilerinde çalışabilmektedir. HP-UX’in ilk versiyonu 1983 piyasaya sürüldü. Makalenin yazıldığı zaman diliminde 11. vesiyonlar kullanımdadır.

MINIX

Minix, Andrew Tanenbaum tarafından deneysel amaçla geliştirilmiş mikro çekirdekli mini bir UNIX türevi sistemdir. Endüstriyel amaçla kullanılmamış olsa da işletim sistemi geliştirme etkinliklerine yaptığı önemli katkılar inkar edilemez. Tanenbaum, Operating System Design and Implementation isimli kitabında işletim sistemlerinin çeşitli alt sistemlerini MINIX çekirdeği çerçevesinde açıklar. Linus Torvalds ve pek çok çekirdek geliştiricisi (kitabın yazarları olarak bizler de) bu kitaptan ve MINIX’in kaynak kodlarından faydalanmıştır. MINIX’in geliştirilmesine açık kaynak kodlu bir sistem olarak devam ediliyor. Kitabın yazıldığı zaman diliminde MINIX’in 3 numaralı versiyonu kullanımdadır.

CSD

Yukarıda açıkladığımız çok bilinen sistemlerin dışında ülkemizde de yürütülen bir UNIX türevi çekirdek geliştirme projesi vardır. İsmine CSD İşletim Sistemi Geliştirme Projesi denilen bu proje C ve Sistem Programcıları Derneği tarafından yürütülüyor. Makalenin yazıldığı sıralarda çekirdeğin %60’lık bir kısmı bitmiş durumdadır. CSD çekirdeği kod bakımından özgündür. POSIX.1 uyumlu olmasına ve Linux programlarının doğrudan çalıştırılmasına gayret edilmektedir.